Budapeszt jest stolicą Węgier, w dodatku jedną z najpiękniejszych w Europie. Ta również jedna z najważniejszych metropolii Europy Środkowej położona jest nad rzeką Dunaj, dzielącą miasto na dwie odrębne części, prawobrzeżną Budę i lewobrzeżny Peszt.
Buda leży na niewielkich wzgórzach, z najbardziej charakterystyczną górą Gellerta, będącą punktem orientacyjnym dla turystów. Buda jest najstarszą częścią miasta. Tutaj właśnie stoją najstarsze zabytki stolicy. Peszt za względu na płaski teren mocno kontrastuje z górzystą Budą. Położony jest na skrawku Wielkiej Niziny Węgierskiej. Jego dzielnice są typowo przemysłowe i mieszkaniowe. Charakteryzują się zwartą, wielkomiejską zabudową z szerokimi arteriami. Peszt różni się bardzo od willowej zabudowy i krętych wąskich uliczek Budy. Obie części miasta połączone są ze sobą siecią siedmiu mostów drogowych (od północy: Árpáda, Małgorzaty, Łańcuchowy, Elżbiety, Wolności, Petöfi'ego i Lagymányosi) i dwóch kolejowych. Całość podzielona jest na dwadzieścia trzy dzielnice oznaczone liczbami rzymskimi. Numeracja jest zgodna z ruchem wskazówek zegara zaczynając od środka. Budapeszteńskie tablice z nazwą ulic opatrzone są dodatkowymi informacjami ułatwiającymi orientację w terenie. Na każdej widnieje numer rzymski dzielnicy i jej nazwa historyczna, a poniżej jest zamieszczona strzałka wskazująca, w którym kierunku rośnie numeracja domów, a także jakie numery noszą pierwsze i ostatnie kamienice lub posesje w danym ciągu zabudowy.
Zwiedzanie Budapesztu najlepiej jest zacząć od Wzgórza Zamkowego i Starówki. Pod Wzgórzem na przestrzeni wieków zostały wykute jaskinie noszące nazwę Labiryntu. Są one udostępnione do zwiedzania. Spacerując po tej najstarszej części miasta warto jest się przyjrzeć i popodziwiać kamienice przyozdobione gotyckimi łukami, średniowiecznymi rzeźbami ukrytymi na patiach i w pasażach barokowych. Stojący tu Zamek Królewski, układ ulic i zabudowa zachowała swój pierwotny charakter. We wschodnim skrzydle Zamku mieści się Galeria Narodowa, gromadząca największe dzieła malarstwa i rzeźby węgierskich artystów. Wstęp na ekspozycje stałe jest bezpłatny. Południowe skrzydło zajmuje Muzeum Historii Budapesztu, w zachodnim mieści się Biblioteka Narodowa, a w najbardziej wysuniętym na północ jest Muzeum Historii Współczesnej. Do północnego skrzydła Zamku przylega Pałac Sandora wybudowany w 1806 roku, który od stycznia 2003r. jest siedzibą Prezydenta Węgierskiej Republiki. Pałac w czasie II Wojny Światowej został prawie całkowicie zniszczony. Z oryginalnego wyposażenia wnętrz przetrwały jedynie pojedyncze przedmioty. Na podstawie zachowanych zdjęć udało się odtworzyć wygląd i charakter pomieszczeń sprzed wojny, tworząc kopie i repliki najpiękniejszych dekoracji i elementów umeblowania. W Pałacu jest wiele pięknych wnętrz. Sufit saloniku okrągłego przyozdabiają przepiękne stiuki, a podłoga pozostała inkrustowana szlachetnymi gatunkami drewna. W salonie gobelinowym ściany ozdobione są ogromnymi arrasami prezentującymi sceny mitologiczne, a meble i wyposażenie niosą ślady stylu neobarokowego i neorokokowego. Sala Lustrzana to przestronny hall. Z jej okien rozpościera się piękny widok na Zamek Królewski. Pierwotnie była to sala balowa, dziś prezydent odbywa tu ważne spotkania, m.in. przyjmuje oficjalnie głowy państw, ważnych gości, odbywa lunche oraz przeprowadza ceremonie nadawania odznaczeń i medali, a także mianuje na stanowiska państwowe.
Na budapeszteńskiej Starówce jest przepiękny Plac św. Trójcy. Stoi tu pomnik zbudowany w podziękowaniu Bogu za zakończenie się epidemii dżumy pod koniec XVIII wieku. Stoi tu również pomnik pierwszego króla Węgier, św. Stefana. Po wschodniej stronie placu jest kościół Macieja, wzniesiony w latach 1255-69. Wewnątrz kościoła ściany i sklepienie pokryte są pięknymi freskami o geometrycznych i roślinnych wzorach. Całość oświetla skąpe światło wpadające przez niewielkie witraże. Przy wejściu wisi herb króla Macieja, z jego charakterystycznym rodowym krukiem. W dolnej części południowej wieży jest Kaplica Loretańska z oryginalną barokową Madonną. Pod wieżą są dwa średniowieczne kapitele z charakterystycznymi zdobieniami różnorakich potworów, obok których stoi brodaty mężczyzna z książką. Kościół Macieja pełnił rolę świątyni koronacyjnej władców węgierskich. Świątynia jest obwarowana murem. Są na nim słynne Baszty Rybackie, które ze względu na charakterystyczne bajkowe wieżyczki stanowią atrakcję turystyczną.
Naprzeciwko Bramy Wiedeńskiej zobaczymy wzniesiony w stylu neoklasycznym nieduży kościół luterański, a obok bramy mieści się Archiwum Narodowe. Jego majestatyczny, z mozaikowym dachem, neoromantyczny budynek, przypomina wyglądem prawdziwy pałac. Okna fasady ukazują herby poszczególnych miast węgierskich. Freski zdobiące wnętrze, przedstawiają epizody z historii państwa. Przy Bramie Wiedeńskiej mieści się Oratorium Żydowskie, eksponujące starocie i płyty nagrobne.
Cały kompleks zabudowań królewskich, wraz ze Wzgórzem Zamkowym, znajdują się na liście Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Po zachodniej stronie Wzgórza Zamkowego leży Tabán. Teren ten był pierwszym obszarem, który pod swe domostwa wybrali pierwotni mieszkańcy stolicy. Dziś na zboczach góry Gellérta wznosi się kilka prywatnych posesji. Większa jednak część tego terenu pokryta jest pięknym parkiem zwanym Parkiem Młodzieży, będącym miejscem wypoczynku mieszkańców Budy i licznych imprez kulturalnych. Wspomniana góra Gellérta wznosi się po południowej stronie wzgórza zamkowego, na wysokość ponad 130m. Jest ona ciekawostką botaniczną. Panuje tu swoisty mikroklimat. Na południowym stoku występują wysokie temperatury i jest duży stopień nasłonecznienia, podobnie jak w Maroku. Północny stok, ze względu na praktyczny brak światła słonecznego, przypomina Finlandię. Tereny te różnią się między sobą roślinnością jaką porastają. Na południowej stronie zobaczymy drzewa figowe, za to roślinność zbocza północnego ma charakter subalpejski.
Wąski teren między Wzgórzem Zamkowym, a wodami Dunaju nazywany jest Wodnym Miastem. Centralnie usytuowany tu Plac Batthány położony jest naprzeciwko neogotyckiego gmachu, będącego Parlamentem. Od strony południowej plac ograniczony jest przez barokowy kościół św. Anny, którego nawa główna ma kształt wydłużonego ośmiokąta. Nad wejściem umieszczone są alegoryczne postaci Wiary, Nadziei i Miłości, a tympanon zdobi płaskorzeźba przedstawiająca herb Budy w sąsiedztwie oka opatrzności.
Z Budy do Pesztu dostaniemy się jednym z mostów. Najbardziej rozpoznawalny jest Most Elżbiety, który w swych czasach wywołał niemałą techniczną sensację, gdyż był jedynym mostem łańcuchowym na świecie posiadającym długie przęsło, rozciągające się od jednego brzegu Dunaju na odległość dwustu dziewięćdziesięciu metrów.
Historyczną część miasta lewobrzeżnego Pesztu zajmuje centrum nazywane Belvárosem, charakteryzujące się neoklasycznymi kamieniczkami i wąskimi, tętniącymi życiem przez całą dobę uliczkami. Ulica Vaci jest najsłynniejszą w Budapeszcie i stanowi najważniejszy pasaż stolicy Węgier. Mieszczą się tu siedziby eleganckich sklepów, galerie sztuki, księgarnie i restauracje. Na Placu Vörösmarty'ego, nazwanego na cześć autora hymnu o świadomości narodowej Węgrów - Mihaly'a Vörösmarty'ego, stoi pomnik ukazujący poetę i zgromadzonych u jego stóp - chłopa, szlachcica, studenta, matkę z dzieckiem i pastuszka. Pomnik symbolizuje naród węgierski połączony wspólną pieśnią. Na Placu stoją charakterystyczne dla końca XIX wieku stare latarnie. Sporo tu zieleni i kawiarni.
Jednym z ważniejszych centrów kulturalnych, a zarazem jednym z najznamienitszych przykładów architektury romantycznej w mieście jest Vigadó. Odbywają się tu koncerty, różnego typu ekspozycje i wystawy. Gmach Vigadó składa się z dwóch bocznych ryzalitów i pięciu otwartych arkad. Fasada budynku jest bardzo bogato zdobiona rzeźbami ukazującymi postaci węgierskich mężów stanu, wojowników, wodzów i burmistrzów Pesztu.
Tuż przy Moście Elżbiety stoi najstarszy w Peszcie kościół, Śródmiejski Kościół Parafialny istniejący od 1046r. W XII wieku przebudowano go w stylu romańskim, a trzy wieki później - w stylu gotyckim. W 1723r. kościół doszczętnie spłonął. Wkrótce został odbudowany w stylu barokowym. Nad głównym wejściem do świątyni stoi rzeźba ukazującą Trójcę Świętą. W środku uwagę zwraca niezwykłe sklepienie gotycko-renesansowe, silnie kontrastujące z barokową fasadą świątyni. W pierwszej kaplicy po prawej stronie jest XVII wieczny ołtarz Jana Chrzciciela. Czwartą kaplicę charakteryzuje ołtarz rzeźbiony w czerwonym marmurze i białym wapieniu. Obok Kościoła Parafialnego znajdują się ruiny Kontra Aquincum, będące kiedyś kwadratową twierdzą strzegącą Pesztu i stanowiącą odpowiednik budańskiego Aquincum. Kontra Aquincum pełniło ważną rolę w okresie starożytnym. W jego progi zawitali nawet Juliusz Cezar i Konstantyn Wielki. Dziś jest to muzeum na świeżym powietrzu. Przy tych ruinach znajduje się budynek wydziału Sztuk Pięknych.
W Budapeszcie jest Synagoga, będąca największą tego typu budowlą w Europie. Zbudowana w bizantyjsko-mauretańskim stylu z cebulowatymi kopułami, wieżyczkami i geometrycznymi fryzami. Część Synagogi na pierwszym piętrze zajmuje Muzeum Żydowskie.
Właściwe centrum miasta stanowi Lipótváros. Miejsce to tętni życiem o każdej porze dnia i nocy. Znajduje się tu wiele ważnych zabytków, a także najpiękniejsze i najważniejsze place Budapesztu. Zwarta, miejska zabudowa, na którą składają się piękne kamienice klasycystyczne i eklektyczne, tworzy charakterystyczną dla miasta atmosferę. Lipótváros poprzecinane jest niewielkimi placami i małymi zielonymi skwerami. Znajdujący się w tej części Budapesztu budynek Parlamentu Węgierskiego uważany jest za jeden z najpiękniejszych i zarazem najbardziej funkcjonalnych na świecie. Choć w środku widoczne są elementy barokowe, dominuje głównie styl neogotycki. Naprzeciwko Parlamentu mieści się Muzeum Etnograficzne, z bogatą kolekcją prezentującą kulturę wielu różnych narodów świata. Gmach muzeum uważa się za jeden z najpełniejszych przykładów sztuki eklektycznej na Węgrzech. Kiedyś w tym gmachu znajdował się Najwyższy Sąd Królewski. Jego główna fasada wykonana jest z najlepszej jakości kamienia. Wejścia do budynku broni sześciokolumnowy portyk, zwieńczony trójkątnym tympanonem ozdobionym płaskorzeźbami. Wchodząc do Muzeum przechodzimy pod portykiem, gdzie za przysadzistymi arkadami znajdują się przejścia ozdobione marmurowymi płytami. Po obu stronach kolumnady stoją dwa wysokie pylony, swą strukturą przypominające bramę. Okna ozdobione są gzymsami oraz wolutami w formie lwich łbów. Nad głównym wejściem jest rzeźba ukazująca rydwan zaprzężony w trzy konie. W rydwanie stoi Oświecenie - alegoryczna postać trzymająca w prawej dłoni pochodnię, w lewej zaś gałązkę palmową, symbolizujące zwycięstwo wiedzy. Konie ukazane są w sposób niezwykle dynamiczny. Po obu bokach rydwanu stoją figury ukazujące uosobienie Prawa i Prawodawstwa. Hall głównego budynku zachwyci nas wielokolorowymi błyszczącymi płytami marmurowymi, przepięknymi stiukami, złoceniami zdobień naściennych, rozpościerającym się na suficie freskiem. Całość swym pięknem zapiera dech w piersiach. Główne pomieszczenie budynku pokrywa ogromny, eliptyczny w kształcie sufit, podtrzymywany przez masywne kolumny utrzymane w porządku korynckim i wykonane z czerwono-brązowego, poprzecinanego białymi żyłkami marmuru.
Za ukryty skarb Budapesztu uważa się Plac Wolności. By do niego trafić należy zboczyć z utartych szlaków turystycznych. Największe wrażenie robi znajdujący się przy Placu monumentalny gmach dawnej giełdy budapeszteńskiej, dziś zajmowany przez telewizję. Naprzeciwko wznosi się eklektyczny gmach Węgierskiego Banku Narodowego. Północna część placu zamykają cztery duże biurowce w niczym nie przypominające współczesnych wieżowców. Ich eklektyczny styl współgra z charakterem pozostałej zabudowy miejsca.
Dumą Budapesztu jest Bazylika św. Stefana, będąca największą świątynią stolicy Węgier, poświęcona pierwszemu chrześcijańskiemu, węgierskiemu królowi Stefanowi. Duże wrażenie robi dziewięćdziesięciosześciometrowa kopuła z mozaiką przedstawiającą Boga Ojca. Antresola kopuły jest otwarta dla zwiedzających, a dostać się na nią można schodami lub windą. Ścianę frontową przyozdabiają wspaniałe rzeźby, wśród których na szczególną uwagę zasługuje Maria Panna w otoczeniu świętych ojców kościoła, a wnętrze zdobią freski i malowidła najwybitniejszych artystów węgierskich. Wśród wielu relikwii przechowywanych w kościele jest zabalsamowana prawa ręka króla Stefana.
Siedzibą możnych rodów i centrum kulturalnym Budapesztu jest Terézváros. Ta część miasta jest budapeszteńskim Broadwayem i charakteryzuje się bogactwem zabytków oraz wspaniałą architekturą klasycystyczną, neorenesansową i eklektyczną. W neoklasyczny pałacyku ma tu swoją siedzibę opera, której wnętrze i elewacja budynku jest bardzo bogato zdobione. Na poziomie drugiego piętra stoją statuy przedstawiające: Monteverdiego, Scarlatti'ego, Glucka, Mozarta, Beethovena, Rossiniego, Donizetta, Glinkę, Wagnera, Verdiego, Gounoda, Bizeta, Mussogorsky'ego, Czajkowskiego, Moniuszkę i Smetanę. Naprzeciwko opery wznosi się pałac Drechslera. W tej części miasta jest kilka muzeów, między innymi Muzeum Liszta pielęgnujące pamięć o kompozytorze i kolekcjonujące pamiątki po nim. Innym wartym zwiedzenia jest Muzeum Sztuk Pięknych, gdzie obejrzeć można kolekcję dzieł sztuki wybitnych zagranicznych artystów, a także gromadzone przez stulecia zbiory rzeźb i przedmiotów pochodzących z wykopalisk archeologicznych, nie związanych w sposób bezpośredni z Węgrami. Fasada gmachu nawiązuje do klasyki greckich i rzymskich świątyń. Wnętrza gmachu swym wystrojem i układem również nawiązują do tradycji antycznych. Sale wystawowe klimatycznie pozostają w zgodzie i harmonią miejsca ekspozycji. Niektóre pokryte są średniowiecznymi freskami, inne ozdobione malowniczymi stiukami utrzymanymi w stylu jońskim, doryckim, renesansowym i barokowym.
W innej części Pesztu jest Muzeum Narodowe, którego budynek robi piorunujące wrażenie. Wejście do gmachu ukryte jest za portykiem złożonym z ośmiu kolumn w porządku romańskim. Wiodą do niego majestatyczne i wysokie schody. Centralnie usytuowana siedząca na tronie kobieta - uosobienie Panonii - ściska w dłoniach wieńce laurowe. Po jej prawej stronie podziwiać możemy Edukację i Sztukę, zaś z lewej - Historię i Sławę. Wewnątrz z sufitów zwieszają się ogromne żyrandole w stylu empire, a piękny fresk sufitowy rozpościera się nad monumentalnymi schodami wiodącymi na pierwsze piętro. Cały gmach otoczony jest ogrodem.
O atrakcjach Budapesztu można pisać bez końca. Kryje on też w sobie wiele tajemnych i niezwykle urokliwych miejsc. Jednym z nich jest Wyspa Małgorzaty, która ze względu na kompleks basenów olimpijskich i kąpielisko publiczne oraz korty tenisowe stanowi centrum sportowe. Z drugiej strony jest też miejscem spacerów Budapeszteńczyków. Jednym z ciekawszych zabytków wyspy są ruiny kościoła Dominikanek, obok których obejrzeć możemy odbudowaną kaplicę św. Michała, często wykorzystywaną jako romantyczne miejsce ślubów. Przy jednej z alei stoją rzeźby ukazujące wizerunki wybitnych węgierskich malarzy, pisarzy, poetów kompozytorów i rzeźbiarzy. To Aleja Artystów. Przy krańcu wyspy jest mini ogród botaniczny, zwany Alpinarium. Przy licznych sadzawkach i mini wodospadach rośnie pochodzącą ze wszystkich stron świata roślinność.
W Budapeszcie nie można się nudzić. Stolica Węgier przez całą dobę tętni życiem. Każdy znajdzie odpowiedni dla siebie sposób spędzenia wolnego czasu. Niezapomnianym przeżyciem będzie wycieczka do budapeszteńskiego ZOO. Na jego terenie, w pobliżu ogrodu japońskiego bon-sai jest palmiarnia. Trasa zwiedzania wiedzie po salach, w których przygotowano ekspozycję roślin i zwierząt charakterystycznych dla odmiennych od naszej strefy klimatycznych. I tak z amazońskiej dżungli przeniesiemy się do wilgotnych lasów afrykańskich. Trafimy też na australijską pustynię. Ustawione bariery, odgradzają od niebezpiecznych zwierząt. Ogromną frajdą jest spacer po pawilonie w otoczeniu fruwających egzotycznych, wielobarwnych motyli i ptaków rajskich. Może się zdarzyć, że wskoczy nam tu na ramię małpka kapucynka. W podziemiach palmiarni znajduje się z akwarium, gdzie w kilkunastu akwariach prezentowane są fragmenty ginącej rafy koralowej oraz najpiękniejsze gatunki morskich zwierząt. W Budapeszcie jest też Oceanarium–Tropicarium, będące największym kompleksem tego typu w Europie Środkowo-Wschodniej oraz wesołe miasteczko. Najmłodszym wiele radości sprawi wizyta w Pałacu Cudów. Na jego ekspozycję składają się różnego typu gry i zabawy logiczne. Dzieci uczestniczą w eksperymentach z zakresu matematyki, mechaniki i innych nauk ścisłych. Oglądają prezentacje z zakresu chemii. Poprzez rozrywkę tłumaczone są im skomplikowane zjawiska fizyczne. Bawią się światłem, perspektywą, wodą, powietrzem i ciałami stałymi, jak również kolorem i dźwiękiem. Zatrudnieni w ośrodku naukowcy prezentują dzieciom eksperymenty z różnych dziedzin nauki wyjaśniając im w prosty sposób mechanizmy i interakcje zachodzące w przyrodzie. Niestety lekcje te odbywają się wyłącznie w języku węgierskim.
Budapeszt jest jedyną stolicą na świecie, na terenie której znajduje się tak wiele jaskiń. Ich łączna długość liczy się w dziesiątkach kilometrów. Do najbardziej znanych należą Skalna Kaplica we wzgórzu Gellérta, Labirynt pod Wzgórzem Zamkowym na Starówce oraz groty Pál-völgyi i Szemlő-hegy. Jest również jedynym miastem w Europie położonym na terenie obfitującym w podziemne źródła i wody termalne. Liczne baseny i możliwość skorzystania z kąpieli leczniczych stanowią jedną z wielu atrakcji turystycznych.
Budapeszt jest wielkim ośrodkiem przemysłowym, a także ważnym ośrodkiem handlowo-finansowym. Są tu zakłady autobusów Ikarus, taboru kolejowego Mavag, wytwórnie motocykli, statków rzecznych, farmaceutyków, przemysł metalurgiczny, maszynowy, elektrotechniczny, spożywczy, chemiczny, włókienniczy.
Kuchnia węgierska należy do jednej z najbardziej znanych i charakterystycznych na świecie. Wyróżnia się dużą ilością papryki, cebuli, tłuszczu i śmietany. Charakterystyczny smak tutejszych potraw pochodzi z przysmażonej na smalcu cebuli z dodatkiem papryki oraz czosnku. Kuchnia Madziarów słynie z gęstych zup podawanych jako główne danie. Najpopularniejszą jest gulasz (bogracsgulyas). Po niej spożywa się lekki ciepły deser. Przeważnie są to różnego rodzaju naleśniki. Tutejsza kuchnia słynie również z zapiekanych wątróbek gęsich, naleśników nadziewanych mięsem z papryką, papryki nadziewanej ryżem i mięsem, kawałków cielęciny w sosie paprykowym z kładzionymi kluseczkami. Restauracje na Węgrzech oferują również dania najważniejszych kuchni świata. Na śniadanie i kolacje poza produktami mlecznymi serwowane jest salami, a pszeniczny chleb Węgrzy spożywają do wszystkich posiłków. Najczęściej smarują go pastami przygotowanymi na bazie białego sera zmiksowanego z masłem i dodatkami smakowymi np. papryką, koperkiem, drobno posiekaną wędliną. Do wszystkich potraw podawane jest wino. Wina węgierskie cenione są na całym świecie. Do najbardziej znanych należą tokaje, czerwone wytrawne Egri Bikaver i rizlingi.
Budapeszt jest węzłem komunikacyjnym o międzynarodowym znaczeniu drogowym, kolejowym, rzecznym i lotniczym. Transport publiczny w stolicy Węgier zorganizowany jest wzorowo. Metro budapesztańskie jest najstarszym w Europie. Kursują tu trzy linie metra: żółta, czerwona oraz niebieska. Popularnym i cenionym środkiem transportu są tramwaje. Do przyjemności należy podróżowanie po mieście autobusem. Trzeba jednak pamiętać, że chęć wyjścia na przystanku trzeba zazwyczaj zasygnalizować za pomocą przycisku „na żądanie” umieszczonego nad drzwiami lub na poręczach. Rzadko się zdarza, że drzwi autobusu na przystanku automatycznie się otworzą. Pasażerowie robią to samodzielnie, naciskając odpowiedni guzik. Stolica Węgier ma kilka dworców kolejowych, port rzeczny i Międzynarodowy Port Lotniczy Ferihegy. Dzięki węgierskim narodowym linią lotniczym MALEV, Budapeszt ma bezpośrednie połączenie z trzydziestoma ośmioma wielkimi miastami w dwudziestu ośmiu krajach, w tym i w Polsce. Z i do Budapesztu latają także inne linie lotnicze na przykład Lufthansa, Ryanair.