Warto zobaczyć

Split, Chorwacja

Jest drugim pod względem zamieszkującej go ludności miastem w Chorwacji. Położone jest na niewielkim półwyspie nad Morzem Adriatyckim, w centrum Dalmacji Środkowej. Split liczy sobie ponad 1700 lat. Na początku naszej ery na terenie dzisiejszego Splitu istniała niewielka osada ilirsko - grecka. Karierę miasta zapoczątkował dopiero cesarz Dioklecjana, który około 300 r. wzniósł tu warowny pałac, pełniący rolę letniej rezydencji, a po jego abdykacji, codziennego dachu nad cesarską głową. Kiedy upadło imperium rzymskie ludność miasta osiedliła się w pałacu, czyniąc z jego korytarzy ulice, a z cesarskich komnat mieszkania. Pałac jest wpisany na listę dziedzictwa kulturalnego UNESCO. Najlepiej zachował się jego malowniczy dziedziniec, który otaczają dwa rzędy korynckich kolumn, tzw. perystyli. Na jego południowym krańcu niewielki czworoboczny przedsionek tzw. westybul, kryje kopuła z oculusem. Prowadził on za czasów cesarza do dworskich komnat. Po śmierci Dioklecjana był jego grobowcem i mauzoleum. Przebudowano go pod koniec VII wieku i wzniesiono na nim kościół św. Marii, a następnie na planie ośmiokąta katedrę Sv. Dujama. Niestety architektonicznie po zmianach świątynia zatraciła swój pierwotny wygląd i stała się mieszanką stylów, w której romanizm przeplata się z gotykiem, gotyk z renesansem, a ten z barokiem. Katedra wysoka jest na pięć pięter, które wieńczy widoczna prawie z każdego miejsca w Splicie, ponad 60 metrowa dzwonnica wykonana z białego kamienia. Wnętrze katedry wzbudza podziw. Pełno tu wspaniałych rzeźb i obrazów pędzla Bollina z Mediolanu, Juraja Dalmatyńczyka, G.M. Morlaitera, Palmy Młodszego. Uwagę na siebie zwracają również: jedyna pamiątka po cesarzu - popiersie Dioklecjana, kazalnica wsparta na pięciu łukach oraz ołtarze świętych Osipa i Stasa. Drzwi do katedry są ogromnymi wrotami. Zdobią je ornamenty roślinne oraz rzeźba ukazująca ważniejsze sceny biblijne i historie z życia Jezusa Chrystusa. W zakrystii katedry jest skarbiec, gromadzący m.in. cenne rękopisy, starodruki, bogato zdobione szaty liturgiczne, wyroby ze złota i srebra, średniowieczny ewangeliarz oraz Historie Salonitana. Niedaleko katedry wznosi się dawna świątynia Jowisza, którą przekształcono w chrześcijańskie baptysterium. Przy jej wejściu stoi egipski sfinks i wczesnochrześcijańska kolumna.
Wokół pozostałości po monumentalnym pałacu dziś toczy się zwyczajne życie. Swoją powierzchnią obejmuje niemal połowę niezwykłego starego miasta, wyraźnie widać bieg historii, wielkość i koniec epok oraz ewolucję stylów w sztuce i sposobu myślenia. Przez następne wieki po panowaniu cesarza Dioklecjana do Splitu napływała ludność słowiańska, przetwarzając go na wczesnośredniowieczne miasto, które zaczęło się stawać znaczącym ośrodkiem handlowym. Wybijano tu nawet własną monetę. Przez kolejne wieki w Splicie rządzili władcy węgiersko-chorwaccy, bizantyjscy, Weneccy, Austriaccy. W czasie okupacji II Wojny Światowej Split znajdował się pod jurysdykcją włoską i niemiecką.

Split najlepiej jest poznawać według epok historycznych, zaczynając od zabytków rzymskich, a następnie późniejszych, wyrosłych na ich ruinach. Dominującą w panoramie miasta jest wspomniana katedra oraz mury obronne, u których stóp znajduje się krzykliwy, ale bardzo urokliwy, prawie orientalny bazar. Mury są jednym z charakterystycznych obiektów Splitu. Ich część od strony wschodniej w niepowtarzalny sposób została zaadaptowana na cele mieszkalne. Uwagę jednak najbardziej przyciągają słynne bramy miejskie: Złota, Srebrna i Żelazna. Złota brama, zwana również bramą północną, jest najpiękniejszą z nich. Prowadził niegdyś przez nią trakt do Salony. Na jej fundamentach we wczesnym średniowieczu zbudowano kopułę kościółka św. Marcina. Brama Srebrna, zwana bramą wschodnią, jest podobna w formie, lecz mniej okazała. Z istniejących dwóch ośmiokątnych wieżyczek do dzisiaj przetrwała jedynie dolna kondygnacja. Piętro bramy zdobią nisze i cztery otwory okienne. Brama Żelazna, nazywana zachodnią, zachowana jest w niezłym stanie. Zdobi ją romańska wieża i dzwonnica. Bramą tą dojdziemy do placu Narodni Trg, wokół którego skupia się średniowieczna część miasta. Stojący tu od 1443 roku, wybudowany w stylu gotyku weneckiego ratusz, jest prawdziwą ciekawostką architektoniczną. Uwagę na siebie zwracają bogato zdobione mieszczańskie pałace, wśród nich późnogotycki XV-wieczny pałacyk Papalić.

W Splicie jest kilka muzeów, które odwiedza prawie każdy turysta. W Muzeum Chorwackich Zabytków Archeologicznych zgromadzone są eksponaty z okresu średniowiecza: broń, sprzęty domowe używane przed wiekami, wyroby ozdobne, monety. Podobną tematykę, tylko dotyczącą innych epok, odnajdzie się w Muzeum Archeologicznym. Eksponatami są bardzo ciekawe znaleziska z pobliskiej Salony, cenne kolekcje helleńskiej ceramiki oraz i pamiętające czasy rzymskie wyroby ze szkła. Muzeum Etnograficzne gromadzi zbiory strojów ludowych, miejscowego rzemiosła i rękodzieła oraz kolekcją instrumentów muzycznych. Muzeum Miejskie zajmuje się historią Splitu, także nową i najnowszą. Jest jeszcze Muzeum Morskie, naprzeciw którego stoi wzniesiona przez Wenecjan w XV wieku, baszta Hrvojeva Kula.

Po zachodniej stronie Splitu, jest wzgórze Marjan, na którym znajduje się park leśny. Porasta go makia oraz inna śródziemnomorska roślinność. Jest to bardzo popularne i lubiane przez mieszkańców, zakochane pary, szczęśliwe rodziny miejsce. Przychodzą tu, by schronić się przed upałem i przeludnionym miastem. Rozpościera się stąd przepiękna panorama na Split. Zapuszczając się w te strony można przy okazji zwiedzić znajdujący się tu ogród zoologiczny.

Warto wybrać się do oddalonego od Splitu o 65 km Parku Narodowego. W Plitvicka Jezera nakarmimy swoje oczy i dusze czymś przepięknym - szesnastoma przepięknymi wodospadami, z kilkudziesięcioma modrymi jeziorkami. Malownicze przełęcze górskie, bogata roślinność, długie kaniony, na których rosną lasy sosnowe i bukowe z pewnością pozostaną w naszej pamięci do końca życia.

W Chorwacji panuje klimat śródziemnomorski. Średnia temperatura powietrza waha się pomiędzy 23°C - 26°C. Na całej długości wybrzeża występuje krystalicznie czysta woda. Wspaniała plaża miejska w Splicie jest miejscem relaksu w upalne dni. Jedni, spragnieni opalania, wylegują się na niej, a pozostali w wodach Adriatyku chłodzą się i uprawiają sporty wodne. Z kolei wieczorami w Splicie budzi się nocne życie. Bary i dyskoteki otwarte są do białego rana.
Split, jak i cała Chorwacja posiada świetnie rozwiniętą bazę hotelową i gastronomiczną. Każdy znajdzie coś odpowiedniego dla siebie. Pełno tu luksusowych hoteli oferujących swoim gościom wszelkie udogodnienia, przytulnych hotelików, kwater i apartamentów prywatnych oraz campingów. W kuchni chorwackiej dominują ryby i owoce morza. Na menu mają wpływ państwa sąsiednie - Włochy, Turcja i Węgry. Przykładowymi potrawami, jednymi z najpopularniejszych są indyk z makaronem, plaster mięsa zapiekany w cieście, ryż gotowany z kałamarnicą, wędzone mięso z kluskami serowymi najczęściej podawane na słodko. Pije się tutaj dużo ciemnego piwa. Z alkoholi najpopularniejsza jest śliwowica oraz bardzo wiele gatunków win.

Obywatele polscy do dziewięćdziesięciu dni mogą bez wiz przebywać na terenie Chorwacji. Istnieje jednak obowiązek meldunkowy, który należy dopełnić w ciągu 24 godzin. W razie choroby lub nieszczęśliwego wypadku, wskazane jest posiadanie ubezpieczenia. Polskim turystą w nagłej sytuacji, jak zasłabniecie, czy wypadek, przysługuje bezpłatna opieka medyczna. Bez opłat celnych do Chorwacji można wwieźć przedmioty niezbędne na czas podróży bądź wypoczynku turystycznego oraz rzeczy nie mające przeznaczenia handlowego.

Do Splitu z Polski latają linie Norwegian, Austrian i Lufthansa. Międzynarodowy Port Lotniczy położony jest 20 km na zachód od centrum miasta. Przy terminalu znajduje się przystanek autobusowy, z którego co 20 minut odjeżdża do centrum miasta autobus. Można też wynająć samochód i do centrum dojechać drogą ekspresową lub drogą krajową

powrót do listy miast